Wystawa Przemysłu i Rolnictwa w Częstochowie 1909

Największa wystawa gospodarcza na ziemiach zaboru rosyjskiego przed I wojną: 5 sierpnia – 3 października 1909 r., ponad pół miliona zwiedzających, pawilony Witkiewicza i Przybylskiego.

Od 5 sierpnia do 3 października 1909 roku Częstochowa była gospodarzem największej wystawy gospodarczej w Królestwie Polskim przed I wojną światową. Miasto przeżywało wtedy okres gwałtownego wzrostu: w ciągu ćwierćwiecza liczba mieszkańców wzrosła trzykrotnie i powstało około 60 dużych zakładów. Częstochowa miała niemal monopol na przetwórstwo juty i produkcję galanterii oraz zabawek.

Organizacja

Prace trwały od 1907 roku. Komitetowi przewodniczył książę Stefan Lubomirski, a wśród organizatorów byli dr Władysław Biegański, przeor Jasnej Góry o. Euzebiusz Rejman i proboszcz parafii św. Zygmunta ks. Marian Fulman. Wystawa zajęła Park Staszica i tereny przy dzisiejszych ulicach Pułaskiego, Waszyngtona i 7 Kamienic. Zaprezentowało się ponad 660 wystawców z ziem polskich i Czech.

Architektura i dziedzictwo

Pawilony projektowali najlepsi architekci epoki: Stanisław Witkiewicz, promujący „styl polski”, oraz Czesław Przybylski, Józef Gałęzowski, Józef Kon i Konstanty Jakimowicz. Rekord frekwencji padł 26 sierpnia, w święto Matki Bożej Częstochowskiej, gdy wystawę odwiedziło prawie 22 tysiące osób. Łącznie zwiedzających było ponad pół miliona. Podczas wystawy powstał ogólnopolski związek straży ogniowych, a Polskie Towarzystwo Krajoznawcze wydało dwa przewodniki po mieście.

Do dziś w parkach podjasnogórskich przetrwały: pawilon wystawowy i etnograficzny Muzeum Częstochowskiego, Zagroda Włościańska, altana i obserwatorium astronomiczne.