Częstochowa leżała niespełna 30 km od granicy z zaborem pruskim, więc wojna dotarła tu od razu. 3 sierpnia 1914 roku wojska niemieckie bez walki zajęły miasto, a Rosjanie w pośpiechu je opuścili. Okupacja trwała do listopada 1918 roku i przyniosła represje, rekwizycje i odpowiedzialność zbiorową mieszkańców. Już 7 sierpnia 1914 roku w dzielnicy podjasnogórskiej zginęło kilkunastu mieszkańców, obwinionych o strzelaninę, którą w rzeczywistości wywołali pijani żołnierze.
Klasztor, zajęty ostatecznie przez garnizon austro-węgierski, był w tych latach duchowym centrum kraju podzielonego frontami. W lutym 1918 roku, po traktacie brzeskim nazywanym „czwartym rozbiorem Polski”, to właśnie Jasna Góra była miejscem wielkiej manifestacji protestacyjnej.
4 listopada 1918
Późnym wieczorem przeor o. Piotr Markiewicz powitał w murach klasztoru pododdział 22 pułku piechoty pod dowództwem ppor. Artura Wiśniewskiego. Polacy przejęli od Austriaków komendanturę twierdzy, a na wieży zawisła biało-czerwona flaga. W mieście Niemcy pozostali jeszcze do 11 listopada. Rozbrajała ich młodzież przeszkolona w Polskiej Organizacji Wojskowej, a koniec okupacji uczczono nabożeństwem dziękczynnym na Jasnej Górze.
Opracowano na podstawie materiału edukacyjnego „Jasna Góra w latach I wojny światowej” mgr Ewy Smok (nauczycielki historii w częstochowskim Zespole Szkół im. gen. Wł. Andersa) oraz prac: Z. S. Jabłoński, Jasna Góra w odradzającej się Polsce 1918–1921, Częstochowa 1998; J. Pietrzykowski, Jasna Góra w okresie dwóch wojen światowych, Warszawa 1987.
